1976

50 jaar logistiek

Geen computers, weinig televisie, veel persoonlijk contact en handmatige administratie. Bij Philips is aandacht voor production control en de industrie is verder verdeeld in materials management en distributie. In deze periode is steeds meer een verschuiving te zien van nationale naar Europese oriëntatie. De EEG groeit met Griekenland in 1981 (Spanje en Portugal volgen in 1986).

1976 - 1985

Samenleving

Vertrouwen als vanzelfsprekendheid

De samenleving voelde overzichtelijk en dichtbij. Buurten waren echte gemeenschappen: je kende elkaar, kinderen speelden buiten tot het donker werd en winkels zaten om de hoek. De melkboer kwam nog langs en een afspraak was simpelweg een afspraak. Zonder mobiele telefoon of e-mail was er weinig ruimte voor last-minute veranderingen je vertrouwde op elkaar. Het waren de jaren van successen in het voetbal met WK finales in 1974 en 1978 en Europa cup 1 titels van 1971-1974. Maar ook de overlijdens van Elvis Presley en John Lennon.

Communicatie verliep via gesprekken, brieven en de vaste telefoon in de gang. Juist daardoor had contact meer gewicht. Een handdruk was genoeg. Toch liet de wereld zich af en toe nadrukkelijk voelen. De oliecrisis van 1973 werkte nog lang door. Autoloze zondagen brachten rust op straat, maar maakten ook duidelijk hoe afhankelijk we waren geworden van internationale aanvoer. Voor het eerst werd kwetsbaarheid zichtbaar in iets dat tot dan toe vanzelfsprekend leek.

Ondertussen veranderde de tijdgeest langzaam. De losse sfeer van de jaren zeventig maakte plaats voor een zakelijker mentaliteit. De kraakbeweging liet zien dat niet iedereen zich neerlegde bij bestaande structuren, terwijl economische tegenwind dwong tot realisme. Op de achtergrond klonk de soundtrack van een generatie: van disco naar punk en new wave. Met de komst van MTV begin jaren tachtig kreeg muziek ineens ook een gezicht. Het album Thriller van Michael Jackson luidde een nieuwe periode in.

Het was een tijd tussen twee werelden: vertrouwd en lokaal, maar met de eerste signalen van een grotere, complexere toekomst.

Krant

Televisie

Top 40

Joop den Uyl

Platen
speler

Telefoon

Ali

Tegenpartij

All in the Family 1971 - 1979 Opening and Closing Theme

Happy Days - Opening Theme Song Credits - Intro

Digitalisering

De eerste signalen van iets groots

Digitalisering speelde zich nog grotendeels buiten het zicht af. Computers waren indrukwekkende machines die hele ruimtes vulden en vooral werden gebruikt door grote organisaties, overheden en universiteiten. Voor de meeste mensen bleef het iets abstracts iets van “daar achter de schermen”. De Cray-supercomputer kostte 8-10 miljoen dollar, en toch haalt die slechts 80 MHz met een opslag van 300 MB per DD-19 schijf. Op de werkvloer gebeurde alles nog met papier. Administraties lagen in ordners, gegevens stonden op formulieren en berekeningen werden met de hand of op eenvoudige rekenmachines gedaan. Fouten herstellen betekende opnieuw beginnen.

Toch ontstond er langzaam iets nieuws. In garages en kleine werkplaatsen werd geëxperimenteerd met computers die niet alleen voor grote organisaties bedoeld waren, maar voor individuen. Microsoft (1975) en Apple (1976) werden net opgericht. De eerste personal computers verschenen, nog onhandig en beperkt, maar met een belofte die moeilijk te duiden was. Voor wie er oog voor had, was duidelijk dat dit meer was dan een technische ontwikkeling. Het was het begin van een andere manier van werken en denken. In de logistiek bleef de impact nog klein. Systemen als MRP deden voorzichtig hun intrede, maar de praktijk werd nog volledig gedragen door mensen, ervaring en overzicht.

Het digitale tijdperk was begonnen al voelde het nog niet zo.

Draai
schijf

Type
mach

Telex

Barcode

IOT

Baan

Post
code

Straten
boek

Logistiek

Regelen, niet benoemen

Logistiek was nog geen vakgebied met een duidelijke naam. Het ging simpelweg om het organiseren van transport, productie, opslag en afhandeling. Veel gebeurde op gevoel, ervaring en onderlinge afspraken. In magazijnen werd gewerkt met papieren picklijsten en kaartenbakken. Voorraadbeheer was een kwestie van bijhouden en regelmatig tellen. Planningen stonden op borden of zaten in het hoofd van degene die het werk al jaren deed. Transportdocumenten werden met de hand ingevuld, of getypt met typemachines vaak met carbonpapier in meerdere doorslagen tegelijk. De snelheid en kwaliteit van het werk waren afhankelijk van mensen, niet van systemen.

Tegelijkertijd begon de wereld van goederenstromen te veranderen. De container, die al eerder was geïntroduceerd, werd steeds belangrijker en maakte internationaal transport efficiënter en voorspelbaarder. Rotterdam groeide uit tot een spil in die ontwikkeling. Langzaam ontstond het besef dat al die losse activiteiten met elkaar verbonden waren. Dat transport, opslag en productie geen eilandjes waren, maar onderdelen van één geheel. Albert Heijn had in januari 1977 de Europese primeur door het allereerste product met een barcode te scannen in Heemskerk. Een kleine handeling die een revolutie in voorraadbeheer en retail aankondigde. In deze periode kwam met name kennisdeling sterk op. VLM richtte in 1977 de MIG (Management Integrale Goederenstroombeheersing) op en begon in 1985 met het tijdschrift Inkoop en Logistiek. Het vak kreeg zichtbaarheid!

Het woord ‘logistiek’ begon voorzichtig rond te zingen. Nog zonder duidelijke definitie, maar met een groeiend gevoel: hier zit iets groters achter.

Supply Chain

Log Mgt

DHL

Douane

ELA

Kijfhoek

BAF

Goldratt

Apics

Schengen

Krant van 6 januari 1976

Naast de overlijdens van Breznjev, Mao en Franco veranderd er veel in de wereld, maar behalve de 'koude oorlog' zijn er weinig internationale problemen in de sweet seventies.

Televisie in 1976

Dit is de televisie van 6 januari 1976. Er waren nog maar 2 zenders, geen commerciele televisie en alleen in de avond was er uitzending. Uitzending aan het eind van de avond werd afgesloten met het volkslied.

Top 40 van 1976 week 1

Het is de tijd van de Disco aangestuurd door Saturday Night Fever. Al komen in de 2e helft van de jaren 70 ook punkbands opzetten. Eerste deel van de jaren 80 zijn voor Wham, Michael Jackson en Madonna.

Joop den Uyl

Legendarische leider van de PvdA en premier op 6 januari 1976, wint in 1977 met 53 zetels. CDA komt dan op 49 zetels, maar levert wel premier Dries van Agt in een kabinet met VVD.

Philips platenspeler

Populaire platenspeler in de jaren 70-80, die ik zelf ook had staan. Singles op 45 toeren en langspeelplaten op 33 toeren. Een single kostte in die tijd zo’n 5 gulden (euro 2,25)

Telefooncel

Met vaak maar 1 vaste verbinding meestal in de woonkamer en in veel huishoudens geen telefoon, was de telefooncel de mogelijkheid om toch iemand te bereiken. Het aantal telefooncellen in Nederland bedroeg zo'n 20.000. In 2008 waren dat er nog 4.000 en in 2011 heeft KPN uiteindelijk besloten met het stoppen van de exploitatie. Op enkele plaatsen zijn nog wel openbare telefoons zoals bijvoorbeeld op Schiphol.

Muhammad Ali

In 1978 verslaat Mohammad Ali (voorheen Cassius Clay), Leon Spinks in een titelgevecht. Nadat hij in 1977 nog had verloren, won Ali zijn wereldtitel terug. Uiteindelijk stopte Ali met boksen, december 1981 was zijn laatste gevecht. Ali is door Sports Illustrated gekozen tot wereldwijde sportman van de 20e eeuw.

De Tegenpartij

De typetjes Jacobse en van Es waren het niet eens met het beleid van toen en wilde de politiek in. Hoewel dit was bedoeld als een komische spiegel op de maatschappij, werd de Tegenpartij zo populair dat van Kooten en de Bie, de uitzendingen hebben gestaakt.

Draaischijftelefoon

De ouderen kennen deze telefoon nog. Locatiegebonden dus alleen bereikbaar als je in de buurt was. Geen tiptoetsen maar een draaischijf. Dit model was de T65 van PTT (nu KPN)

Olympia typemachine

De eerste 6 jaar mijn typemachine. Na enkele typefouten kon je opnieuw beginnen. Had je meer exemplaren nodig dan was er ook nog carbonpapier. Veel documenten en airwaybills getypt op dit apparaat.

Telex

De fax kwam pas later, de eerste jaren communiceerde we via de Telex. Zeker met het buitenland was bellen onbetaalbaar, dus “appte” we via ponsbandjes.

Barcode

Nadat in 1973 in de USA de Universal Product Code (UPC) was opgezet, begon Albert Heijn in 1977 in Nederland met het scannen van boodschappen en was daarmee de eerste in Europa. De barcode heeft logistiek veel makkelijker gemaakt door een goede product herkenning en de mogelijkheid van track en trace. Toch stopt het gebruik van barcodes. Het einde is voorzien eind 2027, dan wordt wereldwijd overgestapt op standaardisatie van de QR code

Internet of Things

Het allereerste gekoppelde apparaat in 1982 was een Coca Cola machine op de Carnegie Mellon University. Inmiddels zijn veel apparaten digitaal gekoppeld.

Baan systems

In 1978 gestart door de broers Jan en Paul Baan en vanaf 1985 in Barneveld. Baan systems groeide uit tot een van de grootste ERP leveranciers ter wereld met o.a. het ERP pakket Triton.

Postcode

In 1977 is in Nederland de postcode ingevoerd. Dit maakte het plannen van de postbezorging een stuk eenvoudiger. Inmiddels is de postcode niet meer weg te denken.

70.000 stratenboek van Shell

Een zeer populaire innovatie uit 1983. In plaats van grote uitvouwkaarten, nu 100 steden in 1 handig boek. Bijna iedereen had deze naast zich liggen op de bijrijdersstoel.

Supply Chain Management

Op 4 juni 1982 gebruikte Arnold Kransdorff in de Financial Times voor het eerst de term “Supply Chain Management”. Het idee van samenwerken in ketens bestond al langer, echter dit was de eerste keer dat deze term werd gebruikt.

1985 Logistiek Management

Onder redactie van Wim Monhemius en een jonge Paul Durlinger wordt logistiek management besproken door o.a. van Hees, Botter, van Goor, Bertrand, Wortmann en Rien Ploos van Amstel.

DHL

In de luchtvracht klopte DHL voorzichtig aan de deur met een nieuw idee: wereldwijd expresvervoer van documenten en kleine pakjes. Op Zestienhoven met dagelijks tientallen documentzendingen van zeevrachtmanifesten lachten we er om, te duur en te marginaal, maar het concept zou later uitgroeien tot de huidige pakketdistributie.

Douane

Bij dit loket (aan de andere kant dan) stond ik samen met diverse collega’s van andere expediteurs vaak te wachten op onze documenten 31, 32, 35, T1, T2, enz. Na verloop van tijd kende we bij de douane alleen nog de gradaties spoed, bloedspoed en superbloedspoed. Deze foto is uit 1978.

ELA

In 1984 zijn diverse landelijke logistieke organisaties gaan samenwerken in de European Logistics Association (ELA). Inmiddels is het aantal leden sterk uitgebreid zoals in de afbeelding te zien.

Kijfhoek

In 1980 is Kijfhoek in gebruik genomen. Kijfhoek is het spoorrangeer terrein bij Barendrecht en heeft een capaciteit van 4.000 goederenwagons per dag. Vanaf Kijfhoek is een directe aansluiting op de Betuweroute waardoor vrachtverkeer per spoor makkelijk het achterland in Europa bereikt.

Guppie

Dat was de bijnaam van het toestel van British Air Ferries, met een dagelijkse vlucht van Zestienhoven naar Southend. Gestart in 1963 als BUAF en heeft uiteindelijk onder de naam BAF bestaan tot 2001. Het vliegtuig was een ATL-98 Carvair waar de vracht geladen werd via de opendraaiende neus.

Het Doel

In 1984 kwam “The Goal” uit geschreven door Eliyahu Goldratt. Dit was direct een grote hit bij de managementboeken. De bottleneck theorie wordt uitgelegd d.m.v. een verhaal over een manager in problemen.

1984 APICS - CPIM

APICS is in Nederland geïntroduceerd door Philips. Vanaf de start met CPIM is de opleiding in Nederland georganiseerd door VLM. De eerste opleiding CPIM was door APICS al opgezet in 1973 in de VS.

Verdrag van Schengen

In 1985 tekende 5 landen (Nederland, België, Luxemburg, Frankrijk en Duitsland) een akkoord voor het vrije verkeer en handel tussen die landen. Hierdoor verdween de grenscontrole.