50 jaar logistiek

Millenniumwisseling, van gulden naar euro, moord op Pim Fortuyn en Theo van Gogh en de aanval op de VS. Het draagt allemaal bij aan toenemende onzekerheid. De GSM zorgt voor brede bereikbaarheid en internet zet de wereld open dus de mens trekt nog meer naar binnen. De eerste webwinkels komen op. Opkomst van data delen in de keten en daarmee verschuiving van Logistiek naar supply chain.

1996 - 2005

Samenleving

De wereld komt binnen

Vanaf het midden van de jaren negentig veranderde de wereld sneller dan ooit. Met de opkomst van internet kwam informatie ineens naar je toe, in plaats van andersom. Wat eerst ver weg was, zat nu gewoon op je scherm. E-mail verving langzaam de brief en contact werd directer, maar ook vluchtiger. Chatten deed zijn intrede en voor het eerst ontstond er een gevoel van constante verbondenheid zonder dat iemand precies wist waar het naartoe zou gaan. Intussen wordt in 1996 de opkomstplicht voor dienstplichtigen opgeschort en krijgt Nederland een beroepsleger. En in 2002 vindt een unieke operatie plaats: de logistieke topprestatie van de invoering van de euro, waarbij de gulden definitief verdwijnt.

Tegelijkertijd kende deze periode ook momenten die alles stilzetten. De aanslagen van 11 september 2001 maakten duidelijk hoe kwetsbaar de wereld was geworden. Grenzen werden weer voelbaar, veiligheid kreeg een andere betekenis en internationale bewegingen werden kritischer bekeken. In Nederland veranderde het maatschappelijke klimaat. Gebeurtenissen rond Pim Fortuyn en Theo van Gogh zorgden voor scherpe discussies en lieten zien dat de samenleving ook gevoeliger werd voor tegenstellingen. En toch: reizen werd makkelijker, vliegen betaalbaarder en de wereld leek kleiner dan ooit. Je kon verder kijken, verder gaan en dat gebeurde ook.

De Olympische Spelen van Sydney in 2000 worden een hoogtepunt met Inge de Bruijn en Leontien van Moorsel, beiden goed voor drie keer goud, en Pieter van den Hoogenband die twee keer goud wint in het zwemmen. Electronic Dance Music vult de hitlijsten met frontman DJ Tiësto.

De roerige jaren markeren de overgang van naïef optimistisch naar een meer waakzaam tijdperk. Het was een tijd waarin de wereld niet alleen openging, maar ook dichterbij kwam.

Pim Fortuyn

911

Barney

Hyves

Dienst
plicht

Gulden > Euro

Ramp

Y2K

Apple - Think Different - Full Version
TV: Postbank - 15 Miljoen Mensen (1996) - Fluitsma en Van Tijn | Oude Nederlandse Televisie Reclame
Amsterdammers en hun mobiele telefoon, 1999

Digitalisering

Altijd verbonden

Internet brak definitief door. Bedrijven ontdekten websites, consumenten begonnen online te zoeken, vergelijken en kopen. De eerste webwinkels verschenen nog voorzichtig, maar met een enorme belofte. E-mail werd de standaard voor communicatie. Waar een fax nog minuten nodig had, ging een bericht nu in seconden de wereld over. Informatie werd sneller, maar ook overvloediger. De mobiele telefoon groeit uit tot statussymbool: Nokia’s en Blackberry’s zijn onmisbaar, met Snake als verslavend spelletje. Nieuwe vormen van media ontstaan: in 2005 starten drie oud-PayPal-medewerkers een videowebsite genaamd YouTube.

Binnen bedrijven groeide de rol van IT in hoog tempo. ERP-systemen maken hun definitieve opmars: SAP wordt wereldwijd marktleider en ook Baan behoort tot de wereldto. Systemen worden gekoppeld, processen verder geïntegreerd en data werd steeds belangrijker als stuurmiddel. Consumenten maken kennis met online bestellen via de eerste webshops: Bol.com en Coolblue (beiden opgericht in 1999) zetten de toon. In 2001 is de Nederlandse online-omzet al 320 miljoen euro.

Een belangrijk moment was de overgang naar het jaar 2000. De millenniumbug zorgde wereldwijd voor spanning, maar dwong organisaties ook om hun systemen te vernieuwen. Veel oude software werd vervangen en dat versnelde de digitale ontwikkeling. Aan het einde van deze periode verschenen de eerste smartphones. Nog beperkt in gebruik, maar met een duidelijke richting: informatie zou voortaan altijd en overal beschikbaar zijn.

Digitalisering werd geen hulpmiddel meer het werd de ruggengraat.

WOL

Y2K

Nokia

Apple DC

Internet

Logistiek

De keten wordt zichtbaar

In deze jaren veranderde logistiek fundamenteel van karakter. Het denken verschoof van losse processen naar samenhang. De term ‘supply chain management’ deed zijn intrede en maakte duidelijk dat het niet meer ging om één schakel, maar om de hele keten. Bedrijven begonnen samen te werken op een manier die eerder ondenkbaar was. Steeds meer bedrijven besteden hun productie uit naar lagelonen landen, met name China. Het gevolg is dat ketens langer worden, afhankelijkheid van zeecontainers toeneemt en intercontinentaal en intermodaal transport explosief groeit. De ECT-terminal in Rotterdam, met zijn geautomatiseerde containerkranen en onbemande voertuigen, wordt internationaal geroemd als voorbeeld van innovatie.

Informatie werd gedeeld tussen leveranciers en klanten. Voorraadniveaus, verkoopdata en prognoses kwamen beschikbaar over organisatiegrenzen heen. Concepten als Vendor Managed Inventory en gezamenlijke forecasting maakten ketens efficiënter en voorspelbaarder. Minder voorraad, minder verrassingen maar ook meer afhankelijkheid van elkaar. Internet speelde hierin een sleutelrol. Track & trace maakte het mogelijk om zendingen te volgen, wat transparantie gaf aan zowel bedrijven als klanten. Voor het eerst werd zichtbaar waar goederen zich bevonden. Tegelijkertijd werd duidelijk dat technologie alleen niet genoeg was. Samenwerking, vertrouwen en afstemming bleven essentieel.

De introductie van de eerste Euro-normen voor vrachtwagens zorgt voor strengere emissie-eisen en dwingt fabrikanten tot innovatie. Dit verbetert duurzaamheid, maar ook de veiligheid en betrouwbaarheid van het wegtransport.

De logistiek groeide uit tot een verbindende factor tussen bedrijven, landen en uiteindelijk ook mensen.

Kiem
groep

Treacy & Wiersma

Platforms

Paul Durlinger

MIG

Betuwe
lijn

Log
krant

LogiZ

Gend & Loos

Cont.

3D printen

ESG

Toekomst

PLP

Digiscan

6 mei 2002

Nederland is geschokt door de moord op Pim Fortuyn. In de peilingen gaat hij aan kop als hij op het mediapark wordt doodgeschoten door Volkert van de Graaf (die ik een paar jaar geleden nog in de trein tegenkwam).

911 de Twin Towers

Waar was jij op 11 september 2001 toen je het nieuws hoorde? Ik was net aan het einde van de werkdag bij Bolsius. Twee verkeersvliegtuigen vlogen in de torens van het World Trade Centre in New York. De wereld was getuige van 2 ineen stortende torens waar duizenden mensen aan het werk waren. 2.977 doden zijn te betreuren en de jacht op Osama Bin Laden wordt geopend.

Barney - Raymond van Barneveld

In 1998 wordt Raymond van Barneveld wereldkampioen Darten bij de BDO in de Lakeside Country Club. Als eerste niet Britse winnaar zet hij definitief het darten op de kaart. Nederland gaat massaal darten. Bij de professionele dartsbond PDC, staan inmiddels 3 Nederlanders in de top 10 van de wereld. Raymond zou uiteindelijk 4x kampioen worden bij de BDO en 1x bij de PDC.

Hyves

De jeugd was al bezig met social media via MSN, maar in 2004 startte Hyves, die groeide tot 10 miljoen leden in 2010. Facebook (ook opgericht in 2004) is in 2006 uitgebracht en werd pas rond 2008 in Nederland populair.

Dienstplicht


In 1997 wordt de opkomstplicht uitgesteld, waardoor Nederland effectief een beroepsleger krijgt. Iedereen is nog wel dienstplichtig maar hoeft zich niet te melden zolang de regering die opkomstplicht niet heractiveert. Tot deze afschaffing waren de eerste 2 mannen in ieder gezin dienstplichtig vanaf 18 jaar. De diensttijd bedroeg 18 maanden. Op het moment dat mijn lichting (59) opgeroepen zou worden is de dienstplichtleeftijd met een jaar verlaagd en is na 1958 dus meteen lichting 1960 opgeroepen.

Van gulden naar euro

Een ongekende logistieke prestatie is de vervanging van de gulden naar de euro. Ding Flof Bips werd geïntroduceerd als de landen die starten met de Euro. In al die landen kon voortaan met dezelfde munt worden betaald. We namen afscheid van de lire, peseta, franc, gulden, mark en nog veel meer. We werden ook gehersenspoeld met de omrekenkoers 2,20371 (die ik hier nog steeds uit mijn hoofd neerzet).

Vuurwerkramp


Op 13 mei 2000 ontplofte de opslag bij S.E. Fireworks in Enschede Een complete wijk en bijna 200 woningen werden verwoest. In totaal vielen er 23 doden en bijna 1.000 gewonden.

Een 2e grote ramp was de nieuwjaarsnachtramp in Volendam op 1 januari 2001. Door brand in cafe de Hemel vielen hier 14 doden en raakte 200 bezoekers ernstig verwond.

Millenniumwisseling

De wisseling van eeuwen en zelfs het millennium werd wereldwijd groots gevierd. Het jaar 2000 was ook in het verleden een jaar waar vele boeken over zijn geschreven. Van grootse uitvindingen tot alle soorten rampspoed. Oudjaarsnacht werd echter over het algemeen op veel plaatsen uitbundig gevierd

Nina Brink en World Online

2e helft jaren 90 was de tijd dat internet sterk in opkomst was en nieuwe ideeën en succesvolle initiatieven tientallen tot honderden miljoenen waard werden. Nina Brink richtte in 1995 World Online op en bracht deze op 17 maart 2000 naar de beurs maar leverde daarvoor een iets te rooskleurige brochure af. Het was de inleiding voor het uiteenspatten van de internet bubble. Het aandeel opende op 50,20, maar toen bekend werd dat Nina Brink haar aandelen vlak voor de beursgang had verkocht voor 6 euro per aandeel, stortte alles in.

Millennium probleem

Vanaf de start van computers waren programma’s berekend op 2 posities voor een jaartal, de eerste 2 waren tenslotte altijd 19). Echter met het jaar 2000 verwachtte men zeer veel problemen. Het bleek allemaal erg mee te vallen, maar leverde heel veel werk op voor ICT'ers

Mijn Nokia

De draaischijf telefoon was inmiddels vervangen door een Nokia die maar liefst 20 telefoonnrs kon onthouden. SMS was ook mogelijk. In 1996 kreeg ik mijn eerste telefoon en dat nummer heb ik altijd gehouden. Nu inmiddels dus ruim 30 jaar hetzelfde telefoonnummer.

Apple

Het Europees Distributiecentrum van Apple was een ervaring op zich. Met een jaarafsluiting eind september nam het aantal bewegingen zo sterk toe dat we de laastste 2 weken 75-100 uitzendkrachten moesten inhuren. Steve Jobs was net terug bij Apple en dat leidde een nieuwe bloei in. Deirdre O’Brien was de Director Global demand fulfillment bij Apple en is ook een keer op bezoek geweest, inmiddels zit zij in de RvB van Apple voor retail.

Online

1999 was de beginperiode van online shoppen en vakanties boeken. Wij hadden zelf onze vakantie naar Frankrijk geregeld en stonden op de camping naast een journalist. Deze heeft hier vervolgens een groot artikel aan besteed omdat dit toch wel innovatief was in die tijd. Zo bleken we nog voorlopers te zijn ook.

Kiemgroep

Kennisdeling was het belangrijkste voor VLM, via opleidingen en onderzoek. Kiemgroepen onderzochten tal van onderwerpen. Logistiek in de boardroom was daar 1 van. Staat nog altijd bij mij in de boekenkast. Onderzoek en rapport in 2005, publicatie in januari 2006.

Klik op het plaatje voor het volledige rapport

1995 Treacy & Wiersma


In 1995 komt het boek Discipline of market leaders uit. Daarin het bekende waardestrategiemodel waarin de samenhang tussen product, klant en operational excellence duidelijk wordt gemaakt.

Online platforms

In 1999 zijn meerdere, momenteel zeer bekende, online winkels en platforms gestart: Coolblue, bol.com, Aliexpress, Thuisbezorgd. Het was de start van de verschuiving van fysieke winkels naar Online shoppen en veel, heel veel pakketdistributie. Voor enkele traditioneel fysieke winkels was de overstap te groot en zijn uit het straatbeeld verdwenen.

Paul Durlinger 1998

Nadat Paul al sinds 1985 aan diverse boeken zijn medewerking had verleend door mede-auteur en redacteur te zijn, werd dit boek op veel opleidingen over productielogistiek gebruikt.

MIG 1991

Opleiding Management Integrale Goederenstroom, voorloper van EMLog. Leuk om een klasfoto van 35 jaar geleden tegen te komen in mijn archieven. Met Peter Halie later nog actief geweest in het bestuur van Vela.

Betuwelijn

In 1998 startte de aanleg van de Betuwe route en is in 2007 in gebruik genomen. Hierdoor werd het passagierspoor ontlast en was een directe goederenverbinding per spoor mogelijk van de Rotterdamse haven, naar het Duitse achterland.

4 februari 1998 Logistiekkrant


De logisticus leert praten, verslag van een conferentie van de vereniging logistiek ontwerpers (VLO), met een jonge Walther Ploos van Amstel (adviseur KPMG) als dagvoorzitter.

2011 EVO artikel zorglogistiek


Klik op de foto voor het volledige artikel over LogiZ in het maandblad van de EVO

van Gend & Loos

Een begrip in Nederland en eigenlijk ook de eerste landelijke pakketdienst. In 2003 is van Gend & Loos opgegaan in DHL

Containerschepen

In 1956 werd door Malcom McLean de zeecontainer bedacht. Het eerste containerschip vervoerde 58 containers. In de jaren 60 werden standaardmaten van 20’ en 40 feet afgesproken. In de jaren 80 konden reeds 3.000 - 5.000 containers vervoerd worden. De grootste schepen van tegenwoordig vervoeren bijna 25.000 TEU (Twenty Foot Equivalent Unit).

3D printen


In de jaren 70 van de vorige eeuw starten de eerste bedrijven met professionele 3D printers. Het duurt echter tot begin deze eeuw tot de techniek verbeterd is en geschikt is voor kleinschalige decentrale productie. Inmiddels worden in diverse sectoren onderdelen of zelfs implantaten via deze techniek geproduceerd. Op de VLW is ooit een wetenschappelijk paper gepresenteerd wat dit zou kunnen gaan betekenen voor de grondstoffen bij grootschalig gebruik.

2004 ESG


In 2004 komt het rapport uit van de Verenigde Naties “Who Cares Wins”. Hierin wordt voor het eerst de term ESG (Environment, Social, Governance) gebruikt. Inmiddels zijn de meeste bedrijven zeer actief om beleid te maken op dit onderwerp. In de EU is inmiddels de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) geïntroduceerd, die bedrijven verplicht om gedetailleerde informatie te delen.

1 juni 1996 Logistiekkrant


Heeft de logistiek manager nog wel een toekomst. Gelukkig wel blijkt uit dit artikel. Ook leuk is dat rechts onderaan nog een advertentie staat van VLM 25 jaar.

2000 Consant Botter


In 2000 ontvangt de eerste voorzitter van VLM de Persoonlijke Logistiek Prijs. Andere ontvangers zijn Ad van Goor (2015), Rien Ploos van Amstel (2005) en Graham Sharman (1995)

Digiscan

Ontwikkeld door het ministerie van Verkeer & Waterstaat onder leiding van Michael Jurriaans. Ik mocht er aan meedenken en werken. Het was een tool voor bedrijven om de mogelijkheden tot transportbesparing inzichtelijk te maken. De eerste stappen naar Duurzame Logistiek.